Biografie

Inleiding
Van Jan Hoynck van Papendrecht is bekend dat hij als kunstenaar zijn eigen koers voer. Zijn patriciërafkomst getrouw was hij altijd uiterst correct gekleed. Uit overlevering weten we dat Hoynck een beminnelijke en bescheiden man was.
Hij was vooral geboeid door de schilderachtige elementen van het militaire leven, de kleurrijke uniformen en bovenal paarden. Maar bovenal was hij geïnteresseerd in de mens in het uniform. Hem werd wel verweten dat hij zijn stijl niet wijzigde en zich niet aanpaste aan de stromingen van de schilderkunst in zijn tijd. Als we het werk van Hoynck vergelijken met bijvoorbeeld het werk van Breitner die ook vele militaire taferelen heeft vereeuwigd, dan is Breitner duidelijk een echte impressionist. Hoynck als de ware illustrator, lette meer lette op de details. Hij vond een juiste weergave belangrijker.

Maar er zijn werken van Hoynck die duidelijk een impressionistisch karakter dragen. Het is echter  zeer de vraag of zijn opdrachtgevers, officieren, legeronderdelen én het Koninklijk Huis, daar wel van gediend waren.

Over Breitner zou Hoynck gezegd hebben: “Wat een geweldige knoeier was die man!”. Met ‘geweldig’ gaf hij daarmee uitdrukking aan zijn respect voor Breitner, met ‘knoeier’ bedoelde hij de afwezigheid van details (bijvoorbeeld wat betreft de uniformen) op Breitner’s werken.

IMG_0369-1 2

Levensloop
Bij de op 18 september 1858 in Amsterdam geboren Jan Hoynck van Papendrecht openbaarde zich reeds op jeugdige leeftijd de lust tot tekenen.Hij had dit van geen vreemde. Ook zijn vader, John Cornelis Hoynck van Papendrecht, was een verdienstelijk beoefenaar van de teken- en schilderkunst. In december 1874 verhuisde het gezin Hoynck naar Rotterdam waar Hoynck senior tot agent van de Nederlandsche Handel-Maatschappij was benoemd.

Nadat Jan de Handelsschool in Rotterdam met goed gevolg had afgesloten schreef hij zich, op aandringen van de huisvriend Charles Rochussen (de nestor van de Nederlandse schilderkunst uit die dagen) in voor de wintercursus van de gerenommeerde Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van Antwerpen. Jan bleef twee jaar in Antwerpen waarna hij, nu zijn eerste opleiding was afgerond, naar München verhuisde waar hij nog eens vier jaar zijn studie voort zette.

AfbeeldingIn 1884 keerde Hoynck terug naar Rotterdam. Inmiddels was hij een vaste medewerker geworden van ‘The Daily Graphic, het geïllustreerde dagblad van ‘The Graphic’. Op 7 juni 1888 trad hij in het huwelijk met de domineesdochter Johanna Philippa van Gorkom. Twee dagen daarvoor had hij zich uitgeschreven uit de Burgerlijke Stand van de Maasstad om samen te verhuizen naar Amsterdam. Na drie jaar in Amsterdam te hebben gewoond vertrok het jonge stel naar Nieuwe Amstel (Amstelveen). In 1894 verhuisden zij naar Rheden bij Arnhem waar het kinderloos gebleven stel tot 1902 bleef wonen. De laatste woonplaats was Den Haag, waar Hoynck van Papendrecht tot zijn dood zou blijven wonen. Hiernaast een afbeelding van zijn woning aan de 2e Van den Boschstraat 28. Helaas is dit statige huis door een bombardement in WO ll verloren gegaan.

 

Zijn werk

Het werk van Jan Hoynck van Papendrecht is indrukwekkend van omvang. Als illustrator, tekenaar, aquarellist en schilder, van alle markten was hij thuis. Reeds tijdens zijn studietijd in München werd hij medewerker van het Engelse geïllustreerde weekblad “The Graphic”. Zijn eerste pagina met tekeningen van  Beierse volkstypen, een kasteelruïne en -uiteraard- militairen verscheen op 14 juli 1883. Ook in Nederland werd de jonge Hoynck bekend als illustrator. In 1885 verschenen in het geïllustreerde volkstijdschrift “Eigen Haard” zijn tekeningen. In 1890 trad Hoynck van Papendrecht toe tot de redactie van ‘Elsevier’s geïllustreerde tijdschrift’. Zijn roem als illustrator en aquarellist werd definitief gevestigd door zijn bijdrage aan een serie boekwerken waarin in 1893 de geschiedenis van het Korps Rijdende Artillerie (de “gele rijders”) werd opgetekend.

Behalve een zeer begaafd illustrator was Hoynck van Papendrecht een meester in het aquarelleren. Vele honderden aquarellen staan op zijn naam. Ook heeft Hoynck een serie van historische schoolplaten vervaardigd voor uitgeverij Wolters in Groningen. In 1884 nam hij, toen 26 jaar oud, voor het eerst deel aan de “Tentoonstelling van levende meesters” in Amsterdam. Gedurende zijn leven oogstte Hoynck van Papendrecht in binnen- en buitenland roem. Voorbeelden hiervan zijn:

▪   1985 Willink van Collenprijs.
▪   1904 bronzen medaille inzending wereldtentoonstelling in St. Louis in de Verenigde Staten.
▪   1906 de medaille in zilver Voor Kunst en Wetenschap van de Huisorde van Oranje.
▪   1907 zilveren medaille 5e nationale kunsttentoonstelling.
▪   1907 eervolle vermelding op de “Salon de Paris”.
▪   tot slot een gouden medaille in München in 1909.

Hoynck van Papendrecht werd op zijn zeventigste verjaardag koninklijk onderscheiden en benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Bij wijze van hoge uitzondering bracht de Koninklijke Militaire Kapel bij die gelegenheid hem thuis een aubade. Hoynck van Papendrecht was onder meer lid van het Amsterdamse Arti et Amicitiae en van Pulchri Studio in Den Haag.

IMG_0367

Zijn laatste (en onvoltooide) werk.
Hieronder zien we een afbeelding van het laatste schilderij waaraan Jan Hoynck van Papendrecht heeft gewerkt. Dit schilderij werd aangetroffen op zijn schildersezel aan de 2e Van den Boschstraat 28 te Den Haag na zijn overlijden op 11 december 1933. Dit schilderij is door mw. J.P. Hoynck van Papendrecht – van Gorkom als herinnering aan haar echtgenoot geschonken aan de huishoudelijke hulp van het echtpaar, ene Jaantje.

Bij dit schilderij hoort een handgeschreven verklaring  met de tekst:  ” Dit is het laast werkje van Mijnheer Hooijen van Paapendrecht   Jaantje” .

 

 

 

 

Jan Hoynck van Papendrecht overleed op 75-jarige leeftijd in Den Haag. Hij woonde op dat moment in de 2e Van den Boschstraat 28.
Onderstaande advertentie werd geplaatst in het Algemeen Handelsblad van 12 december 1933.

In de aanwezigheid van tal van hoge militairen en vertegenwoordigers uit de kunstwereld werd Hoynck op 14 december 1933 begraven op de Algemene Begraafplaats te Bloemendaal. Het was zijn uitdrukkelijke wens hier -min of meer in de duinen- te worden begraven dan bijgezet te worden in een familiegraf op Scheveningen. Enige jaren geleden is de originele grafzerk om onduidelijke redenen verwijderd. Dit was zowel de gemeente Bloemendaal als de biograaf Jacques Bartels een doorn in het oog. Dankzij een gezamenlijke inspanning is op donderdag 14 december 2023, op de dag af exact 90 jaar geleden dat Hoynck werd begraven, door de vertegenwoordiger van de Minister van Defensie, brigadegeneraal b.d. mr J.S. van Duurling, adjudant van de Koning, samen met de wnd. burgemeester mw.mr. A. Broekers-Knol de nieuwe grafzerk onthuld. Dit alles vond bij hoge uitzondering en als eerbetoon van Defensie aan Hoynck, plaats met het nodige militaire ceremonieel en dito muziek. Onder de ongeveer 100 genodigden was naast vertegenwoordigers uit de militaire-historische-  en kunstwereld ook de Hoofdarchivaris van de Koninklijke Verzamelingen, voorheen het Koninklijk Huisarchief, aanwezig.

Verkooptentoonstelling

48 JHvp frameVijf jaar na het overlijden van Jan Hoynck van Papendrecht, vond er in in 1938 Pulchri Studio in Den Haag een verkooptentoonstelling plaats van werken van Hoynck. Deze tentoonstelling werd georganiseerd door het Genootschap Militaire Traditie en Uniformkunde. Aangeboden werden werken in het bezit van de weduwe mevrouw Hoynck van Papendrecht-Van Gorkom. Het was haar vurige wens dat op deze manier de werken van haar man wijd verspreid in goede handen zouden komen. De aquarel hiernaast van een tamboer-marinier werd destijds op deze tentoonstelling aangekocht voor fl. 25,-.

 

Militaire schilderwerken

Hoynck van Papendrecht is vooral bekend geworden als schilder van het militaire leven, dat in die jaren vele malen kleurrijker was dan nu het geval is. Reeds op jonge leeftijd werd hij aangetrokken door militaire taferelen. Tot ver in de 19e eeuw speelde het idee van patriottisme en heldendom een grote rol in Nederlandse militaire schilderstukken. Rond 1875 nam in de verbeelding van de kunst het alledaagse soldatenleven de plaats in van geromantiseerde en heroïsche strijdtonelen als de Slag bij Waterloo (1815) en de Belgische Opstand (1830-1831). Toonaangevende schilders van deze vernieuwende richting in de vaderlandse schilderkunst waren jonge schilders als Isaac Israëls, George Hendrik Breitner, maar vooral Hoynck van Papendrecht. Hij en zijn leermeester Charles Rochussen werkten op hun beurt samen met de officieren Willem Constantijn Staring en Nicolaas van Es aan realistische illustraties voor nieuwsbladen als Elsevier en Eigen Haard, waardoor het militaire genre bekendheid kreeg bij een groot publiek.

Oog voor detail
Naast het militaire leven had ook het landschap de belangstelling van Hoynck. Hij was tevens een verdienstelijk portretschilder. Omdat Hoynck van Papendrecht uitermate zorgvuldig was in het weergeven van zijn onderwerpen en oog had voor detail, gelden zijn werken ook als historische bron. Elk onderdeel van de uitrusting van bijvoorbeeld een soldaat wordt tot in detail juist weergegeven. In 1900 verscheen in twee delen het bekende boekwerk “De Uniformen van de Nederlandsche Zee- en Landmacht, hier te lande en in de koloniën”. Naast Hoynck van Papendrecht hebben W.C. Staring en Justus Pieter de Veer deze boekwerken van illustraties voorzien. Het tekstgedeelte werd verzorgd door F.J.G. ten Raa.

 

Klik hier om terug te keren naar de beginpagina.